- Is er een relatie tussen gewichtsverlies en haaruitval?
- Waarom begint haaruitval pas weken na gewichtsverlies?
- Wat veroorzaakt haaruitval tijdens gewichtsverlies?
- Veroorzaakt Ozempic (semaglutide) haaruitval?
- Hoeveel gewichtsverlies verhoogt het risico op haaruitval?
- Is haaruitval door gewichtsverlies tijdelijk?
- Hoe kun je haaruitval tijdens afvallen voorkomen?
Haaruitval tijdens gewichtsverlies komt vaker voor dan veel mensen verwachten. Je werkt aan je gezondheid, maar merkt ineens dat je meer haren verliest. Wat dit verwarrend maakt, is dat haaruitval meestal niet direct ontstaat. Vaak begint het pas weken of zelfs maanden later.
In de meeste gevallen gaat het om telogeen effluvium. Dit is een tijdelijke vorm van haaruitval waarbij het lichaam reageert op een verandering, zoals snel gewichtsverlies, stress of voedingstekorten (Malkud, 2015).
In de praktijk zien we dat dit vooral voorkomt bij mensen die snel afvallen, bijvoorbeeld na een streng dieet of medische behandeling. Het goede nieuws: in veel gevallen is dit proces tijdelijk en herstellend.
Is er een relatie tussen gewichtsverlies en haaruitval?
Ja, die relatie is er. Haaruitval door afvallen is geen bijwerking, maar een reactie van het lichaam. Als je gewicht verliest, moet je lichaam zich aanpassen.
Daarbij maakt het lichaam keuzes. Belangrijke processen gaan door, maar minder belangrijke processen, zoals haargroei, krijgen tijdelijk minder aandacht.
Onderzoek laat zien dat haaruitval vaak ontstaat na situaties zoals:
- Veranderingen in voeding
- Operaties
- Ziekte of stress (Malkud, 2015; Bariatric study, 2020)
Haaruitval door afvallen is dus een normale reactie van het lichaam.
Waarom begint haaruitval pas weken na gewichtsverlies?
Veel mensen ervaren haaruitval als plotseling. Toch zit er bijna altijd een vertraging tussen de oorzaak en het moment waarop het haar uitvalt.
Dit komt door de haargroeicyclus:
- Anagene fase (groeifase)
- Katagene fase (overgangsfase)
- Telogene fase (rustfase)
Veel mensen ervaren haaruitval als plotseling. Toch zit er bijna altijd een vertraging tussen de oorzaak en het moment waarop het haar uitvalt.
Bij telogeen effluvium gaan veel haren tegelijk van de groei- naar de rustfase. Deze haren vallen pas 8 tot 12 weken later uit (Malkud, 2015). Bij deze vorm van haaruitval valt het haar meestal gelijkmatig uit over de hele hoofdhuid. Het gaat dus niet om kale plekken op het hoofd, maar om dunner wordend haar.
Zo ontstaat haaruitval na gewichtsverlies:
- Je begint met afvallen. Jouw lichaam ervaart stress of een tekort
- Haren stoppen eerder met groeien
- Ze gaan versneld naar de rustfase
- Haaruitval wordt pas maanden later zichtbaar
Bij veel vormen van gewichtsverlies kan je in de eerste weken/maanden het verschil zien. Kleding kan minder strak zitten of in de spiegel oog je slanker. Haaruitval ontstaat pas twee tot drie maanden later. Daardoor leg je de link met je gewichtsverlies misschien niet meteen.
Wat veroorzaakt haaruitval tijdens gewichtsverlies?
Haaruitval tijdens het afvallen ontstaat meestal door een combinatie van factoren, zoals snel gewichtsverlies, voedingstekorten en stress in het lichaam.
Snel gewichtsverlies als trigger
De snelheid van je gewichtsverlies speelt een belangrijke rol. Snel gewichtsverlies wordt door het lichaam namelijk gezien als een vorm van stress. Hierdoor kunnen haren versneld van de groeifase naar de rustfase verschuiven.
Dit effect is goed zichtbaar bij bariatrische chirurgie: een medische behandeling voor mensen met ernstig overgewicht. Het wordt ook wel een maagverkleining genoemd. Haaruitval wordt vaak pas zichtbaar na enkele maanden na de ingreep (Bariatric study, 2020). Haaruitval komt in deze situatie vaak voor en laat duidelijk zien dat snel gewichtsverlies een belangrijke trigger is.
Tekorten aan voedingsstoffen
Tijdens gewichtsverlies kun je tekorten krijgen aan belangrijke voedingsstoffen. De belangrijkste zijn:
- Eiwit: nodig om haar op te bouwen
- Ferritine (ijzer): belangrijk voor gezonde haargroei
- Zink: helpt bij het haarproces
Als je lichaam te weinig van deze stoffen heeft, krijgt haargroei minder prioriteit (Almohanna et al., 2019).
Minder eten en verminderde opname (dubbel mechanisme)
Bij sommige vormen van gewichtsverlies gebeurt er meer in je lijf. Bijvoorbeeld bij bepaalde medicatie:
- Je hebt minder eetlust, dus je eet minder
- Je kunt last krijgen van maag- en darmklachten (ook wel GI-klachten genoemd). GI-klachten zijn klachten in je spijsvertering, zoals:
- Misselijkheid
- Een opgeblazen gevoel
- Diarree
- Maagpijn
Door deze klachten eet je vaak minder en kan je lichaam voedingsstoffen ook minder goed opnemen. Hierdoor gebeuren er eigenlijk twee dingen tegelijk:
- Je krijgt minder voedingsstoffen binnen
- Je lichaam benut de binnengekomen voedingsstoffen minder goed
Dit vergroot de kans op tekorten en daarmee op haaruitval (Wilding et al., 2021).
Daarnaast is het belangrijk om te weten dat je tijdens gewichtsverlies niet alleen vet verliest, maar ook spiermassa. Dit betekent dat het lichaam minder bouwstoffen beschikbaar heeft, zoals eiwitten. Omdat haar hier deels uit bestaat, kan dit bijdragen aan haaruitval.
Langdurige fysiologische belasting
Gewichtsverlies kan een lange tijd duren. Als je lichaam weken of maanden minder energie en voedingsstoffen krijgt, blijft het zich continue aanpassen. Daardoor kan het lichaam in een soort spaarstand komen. Je energie uit voeding wordt gebruikt om belangrijke functies goed te laten werken, het proces van haargroei krijgt dan minder prioriteit. Haren kunnen sneller stoppen met groeien, waardoor haaruitval langer aanhoudt. Ook kan het herstel van je haar meer tijd kosten.
Daarnaast spelen tekorten aan voedingsstoffen vaak langer door. Dit zorgt ervoor dat het lichaam minder bouwstoffen heeft voor nieuw haar. Daardoor begint haaruitval niet alleen later, maar kan het ook langer duren voordat je haar herstelt.
Veroorzaakt Ozempic (semaglutide) haaruitval?
Ozempic is een medicijn dat helpt bij gewichtsverlies. Dit medicijn hoort bij een groep medicijnen die je GLP-1 receptor agonisten noemt.
GLP-1 is een hormoon in je lichaam dat invloed heeft op je eetlust en spijsvertering. Medicatie zoals Ozempic versterkt dit effect. Daardoor:
- Voel je je sneller vol
- Heb je minder honger
- Eet je automatisch minder
Mensen die dit gebruiken, verliezen vaak veel gewicht. Soms meer dan 10 tot 15% van hun lichaamsgewicht. Gewichtsverlies begint vaak al in de eerste weken. Haaruitval ontstaat pas 2 tot 3 maanden later. Daardoor leggen veel mensen de link niet direct (Wilding et al., 2021).
Belangrijk om te weten, haaruitval is geen directe bijwerking. De oorzaak is indirect. Het komt vooral door:
- Snel gewichtsverlies
- Minder voedselinname
- Veranderingen in het lichaam
Het medicijn zelf veroorzaakt dus geen haaruitval, maar de effecten ervan op het lichaam kunnen dit wel doen.
Hoeveel gewichtsverlies verhoogt het risico op haaruitval?
Niet iedereen die afvalt krijgt haaruitval. Het risico wordt wel groter als je veel en snel gewicht verliest in een korte periode. Uit onderzoek blijkt dat haaruitval vaker voorkomt wanneer je 10 tot 15% van je lichaamsgewicht verliest, vooral als dit in korte tijd gebeurt (Wilding et al., 2021).
Bij gebruik van GLP-1 medicatie, zoals semaglutide (Ozempic), zie je dat dit geen uitzondering is. In studies verloor 69% van de deelnemers meer dan 10% van hun lichaamsgewicht en ongeveer 50% zelfs meer dan 15% (Wilding et al., 2021).
Dit laat zien dat grote en snelle gewichtsveranderingen bij veel mensen voorkomen. Daardoor is ook het risico op haaruitval breder dan vaak wordt gedacht.
Is haaruitval door gewichtsverlies tijdelijk?
Meestal begint het haarverlies twee tot drie maanden nadat je bent afgevallen. Daarna kan het tijdelijk wat erger worden, voordat het weer stabiliseert. Zodra het lichaam weer in balans komt, begint het haar meestal opnieuw te groeien. Dit herstelproces duurt vaak drie tot zes maanden (Malkud, 2015; Bariatric study, 2020).
Het is wel belangrijk om te weten dat dit herstel niet bij iedereen vanzelf gebeurt. Als de oorzaak, zoals tekorten aan voedingsstoffen of langdurige stress, blijft bestaan, kan haaruitval langer aanhouden.
Hoe kun je haaruitval tijdens afvallen voorkomen?
Haaruitval tijdens gewichtsverlies is niet altijd te voorkomen, maar je kunt het risico wel verkleinen. Het belangrijkste is dat je lichaam voldoende voedingsstoffen blijft krijgen en niet te snel onder druk komt te staan. Door bewust om te gaan met je voeding en tempo van afvallen, help je je lichaam om in balans te blijven. Dat ondersteunt ook je haargroei.
Zorg voor voldoende eiwit
Eiwit is een belangrijke bouwstof voor je haar. Je haar bestaat voor een groot deel uit keratine, en dat is een eiwit.
Als je te weinig eiwit binnenkrijgt, krijgt je lichaam minder bouwstoffen voor nieuw haar. Daardoor kan haargroei vertragen en kan haaruitval toenemen (Almohanna et al., 2019).
Tijdens het afvallen is het daarom extra belangrijk om genoeg eiwitten te eten, zodat je lichaam deze basisstoffen blijft krijgen.
Let op ijzer (ferritine)
IJzer speelt een belangrijke rol bij haargroei. In je lichaam wordt ijzer opgeslagen als ferritine.
Als je ferritinewaarde te laag is, kan dit invloed hebben op de haargroeicyclus. Haar kan dan sneller uitvallen of minder goed terug groeien (Almohanna et al., 2019).
Omdat ijzertekorten niet altijd direct merkbaar zijn, kan het verstandig zijn om dit te laten controleren als je last hebt van haaruitval. Neem hiervoor contact op met je huisarts.
Voorkom extreme calorierestrictie
Heel weinig eten of snel afvallen kan het lichaam onder druk zetten. Dit wordt gezien als een vorm van stress.
Bij extreme calorierestrictie krijgt het lichaam te weinig energie en voedingsstoffen binnen. Daardoor worden minder belangrijke processen, zoals haargroei, tijdelijk afgeremd (Almohanna et al., 2019).
Langzaam en geleidelijk afvallen is daarom beter. Dit geeft je lichaam de tijd om zich aan te passen en verkleint de kans op haaruitval.
Wanneer supplementen zinvol zijn
Supplementen kunnen helpen, maar alleen als er sprake is van een tekort. Als je lichaam voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt, hebben extra supplementen meestal weinig effect op haaruitval. Ze lossen de oorzaak dan niet op (Almohanna et al., 2019).
Het is daarom belangrijk om eerst te kijken naar je voeding en eventuele tekorten. Supplementen kunnen daarna een aanvulling zijn, maar zijn geen vervanging van een goede basis.
Bronnen
Almohanna, H. M., Ahmed, A. A., Tsatalis, J. P., & Tosti, A. (2019). The role of vitamins and minerals in hair loss: A review. Dermatology and Therapy, 9(1), 51–70.
Courcoulas, A. P., et al. (2017). Weight change and health outcomes at 3 years after bariatric surgery among individuals with severe obesity. JAMA, 317(24), 2419–2429.
Malkud, S. (2015). Telogen effluvium: A review. Journal of Clinical and Diagnostic Research, 9(9), WE01–WE03.
Mechanick, J. I., et al. (2020). Clinical practice guidelines for the perioperative nutrition, metabolic, and nonsurgical support of patients undergoing bariatric procedures. Endocrine Practice, 26(11), 1349–1415.
U.S. Food and Drug Administration (FDA). (2021). Ozempic (semaglutide) injection, for subcutaneous use: Prescribing information.
Wilding, J. P. H., Batterham, R. L., Calanna, S., Davies, M., Van Gaal, L. F., Lingvay, I., et al. (2021). Once-weekly semaglutide in adults with overweight or obesity. The New England Journal of Medicine, 384(11), 989–1002.
Deze informatie vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of specialist.
